Design and Build 2015

A Rowing Club’s Shelter

Location: Saraburi Campus, Chulalongkorn University
Design period: 8 June 2015 – 23 June 2015
Built period: 6 July 2015 – 10 July 2015

Sponsored by Siam City Cement, Conwood and Superblock
Texts by Kawit Ko-udomvit

ครั้งหนึ่งสถาปนิกเคยรับบทบาททั้งผู้สร้างและผู้ออกแบบ ซึ่งในวันหนึ่งเราผันบทบาทของตัวเอง มาสู่ผู้ออกแบบเพียงอย่างเดียว ความสัมพันธ์ระหว่างสถาปัตยกรรมกับสถาปนิกถดถอยลงมาจากมือที่ก่ออิฐถือปูน สร้างสถาปัตยกรรมที่ตนเองออกแบบ มาเป็นมือที่จับอุปกรณ์เขียนแบบ ขีดเส้นลงบน “สื่อ” อย่างกระดาษแทน ช่องว่างที่แบ่งระหว่างโลกของผู้ออกแบบ กับสิ่งที่ถูกออกแบบ กว้างขึ้นเรื่อยๆ จนในหลายประเทศ การเรียนการสอนในโรงเรียนสถาปัตย์ของยุคสมัยนี้ จึงเริ่มพานักเรียนออกแบบกลับสู่การเป็นทั้งผู้ออกแบบและผู้สร้าง สถาปัตยกรรม

บริษัท ปูนซีเมนต์นครหลวง จำกัด(มหาชน) เห็นพ้องกับแนวคิดการเรียนรู้ด้วยตัวเอง จึงให้การสนับสนุนการเรียนรู้จากประสบการณ์ในการปฏิบัติงานจริงของนิสิตนักศึกษา และเปิดโอกาสให้นำเสนอผลงานด้วยนวัตกรรมการใช้วัสดุก่อสร้างต่างๆเช่น ปูนซีเมนต์ อิฐมวลเบา ไฟเบอร์ซีเมนต์ ฯลฯ ซึ่งเป็นวัตถุดิบส่วนใหญ่ที่สถาปนิกในปัจจุบันระบุลงไปในงานออกแบบ โจทย์ของงานออกแบบจึงมาจากการเรียนรู้ เพื่อความเข้าใจในพื้นฐานของวัสดุนั้นๆ และนำเสนอวิธีคิดใหม่ในการนำวัสดุจากระบบอุตสาหกรรม และเศษเหลือ มาเรียบเรียงและสร้างสถาปัตยกรรมขึ้น

โรงเก็บเรือพายของชมรมเรือพายจุฬาฯ ได้ยื่นโอกาสให้ เพื่อแสดงแนวคิดของรายวิชาออกมาอย่างเป็นรูปธรรม นิสิตเริ่มจากไปศึกษาที่ตั้ง ซึ่งอยู่บนสันของอ่างเก็บน้ำของจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ที่จังหวัดสระบุรี และทัวร์ตามโรงงานผลิตวัสดุก่อสร้างหลายๆแห่ง หลังจากนั้นได้กลับมาปรึกษากับสมาชิกและอาจารย์ที่ปรึกษาชมรมเรือพาย เพื่อเรียนรู้กิจกรรมที่จะเกิดขึ้นพร้อมกับขนาดเรือที่จะมาเก็บภายในศาลานี้

งานออกแบบเริ่มที่การจัดประกวดแบบภายใน โดยแบ่งนิสิตออกเป็นสามกลุ่มย่อย เพื่อออกแบบร่างเสนอแนวคิดเกี่ยวกับการออกแบบศาลาเก็บเรือพายนี้ สุดท้ายแบบที่ชนะนั้นไม่ปรากฏอย่างเป็นเอกฉันท์ กลายเป็นทั้งสามทีมนำแบบมารวมกัน

เพราะจุดเด่นของแต่ละทีมนั้นต่างกันออกไป ศาลาขนาด 3×14.5 เมตร ได้รับการพัฒนาอย่างต่อเนื่องและเข้มข้นเป็นเวลา สองสัปดาห์ ระหว่างการออกแบบนิสิตตระหนักถึงนวัตกรรมของวัสดุและการก่อสร้างในรูปแบบที่ไม่เคยสัมผัสมาก่อน การไปเยี่ยมชมโรงงานก่อนการออกแบบนั้นเริ่มเห็นประโยชน์เป็นรูปร่างมากขึ้น นิสิตนำวัสดุจากการไปดูงานมาทดลองเพื่อค้นหาทั้งเอกลักษณ์และข้อจำกัดของวัสดุ นิสิตหยุดการเขียนแบบในสตูดิโอมาให้ความสนใจกับการเรียงอิฐมวลเบาอย่าง Superblock ซึ่งเพียงแค่วัสดุชนิดนี้ ก็สามารถสร้างรูปแบบทางสถาปัตยกรรมได้อย่างหลากหลาย จนมาจบที่การเรียงแบบสลับฟันปลา เพื่อเป็นผนังมีช่องลมผ่าน และหนาพอที่จะเป็นผนังรับน้ำหนัก ส่วน Conwood ที่เป็นไฟเบอร์ซีเมนต์นั้นนำมาใช้เป็นระนาบเหนือหัวเพื่อกรองแดดที่เข้ามาในอาคาร

การก่อสร้างใช้เวลา 5 วัน การเผชิญหน้ากับสิ่งที่ตัวนิสิตเองได้ออกแบบไว้บนกระดาษ ในสเกลจริงเป็นเรื่องที่ค่อนข้างสาหัสทั้งแรงกายและแรงใจ การก่ออิฐถือปูนนั้นใช้พละกำลังเป็นอย่างมาก หลายคนเริ่มถอดใจเมื่องานล่าช้าไปกว่าที่วางแผนไว้มาก ทำให้ดูเหมือนว่าศาลานี้จะต้องเหลือทิ้งไว้เพียงแค่กำแพงสองผืนที่ก่อขึ้นไปสุดโดยไม่มีระแนงบังแดดด้านบน แต่ นิสิตก็เพียรพยายามอย่างหนักเพื่อทำให้งานเสร็จ โดยมีความช่วยเหลือจากช่าง(จริงๆ)แถวนั้น ในวันสุดท้าย

สถาปนิกได้ลงมือเรียงอิฐทีละก้อน กวนปูนเป็นถุงๆ ไม่ใช่เรื่องใหม่ เพียงแต่เป็นสิ่งที่ถูกหลงลืมไปในวันที่เราเริ่มแบ่งแยกระหว่างสถาปนิกกับช่างออกจากกัน ศาลาเก็บเรือพายแห่งนี้เป็นสิ่งที่สะท้อนมุมมองเกี่ยวกับ วัสดุเชิงอุตสาหกรรมที่ถูกเรียบเรียงใหม่โดย “มือ” ของสถาปนิกเอง